Bài viết này sẽ khám phá các phong cách bia đa dạng, từ những hương vị truyền thống đến những nét sáng tạo hiện đại. Mỗi loại bia mang đến một trải nghiệm độc đáo, phản ánh sự phong phú của nghệ thuật sản xuất bia. Chúng ta chia các các loại bia vào 1 trong 3 phong cách sau đây:
- Các phong cách bia với vị mạch nha là chủ đạo
- Các phong cách bia với vị hoa bia là chủ đạo
- Các phong cách bia với vị men là chủ đạo
1. Các phong cách bia với vị mạch nha là chủ đạo
Loại bia phổ biến nhất trên thế giới hiện nay là bia lager nhạt màu, dễ uống, và các phiên bản của loại bia này được sản xuất trên toàn thế giới. Thông thường, để tạo ra các phong cách này, các nhà nấu bia sử dụng hoàn toàn các loại mạch nha cơ bản (lúa mạch được ủ mạch, sấy khô nhẹ). Cả hai loại bia lager và bia ale đều có thể được làm hoàn toàn với các loại mạch nha cơ bản để tạo ra màu vàng rơm hoặc vàng kim và các mùi hương như vụn bánh mì, bột bánh mì hoặc bánh quy cứng.
Trong một số trường hợp, các nhà nấu bia sử dụng một số loại đường hoặc siro, hoặc bao gồm những loại ngũ cốc có vị trung tính hơn, như gạo chẳng hạn, trong tổ hợp ngũ cốc. Điều này mang lại cường độ mùi hương nhẹ nhàng hơn và cấu trúc nhẹ hơn so với các loại bia được làm với 100% mạch nha lúa mạch.
Sử dụng một lượng nhỏ các loại mạch nha đặc biệt kết hợp với các loại mạch nha nền có thể mang lại một loạt các mùi hương bao gồm bánh quy xốp, vỏ bánh mì, bánh mỳ nướng, hạt rang, caramel, mùi trái cây sấy, kẹo bông, cà phê và socola. Các loại mạch nha đặc biệt cũng có thể góp phần tạo nên màu hổ phách, màu đồng, màu nâu hoặc thậm chí màu đen.
Các phong cách bia chỉ ủ với mạch nha cơ bản
Phong cách pale lager kiểu Mỹ hay Quốc tế
Những loại bia này có màu vàng rơm hoặc vàng kim, có mùi thơm nhẹ. Chúng có mùi mạch nha như bột bánh mì và bánh quy giòn, và đôi khi thể hiện mùi hương hoa bia tinh tế. Chúng thường có vị đắng thấp hoặc trung bình, độ cồn trung bình và độ cacbonat cao.
Phong cách Munich Helles
Helles hay Hell là một từ tiếng Đức có nghĩa là tươi sáng, nhẹ nhàng hoặc nhạt màu. Bia mang phong cách Munich Helles thường có màu vàng kim với hương thơm đậm mạch nha của vụn bánh mì hoặc bánh quy giòn và hương vị cay, thảo mộc hoặc mùi hoa tươi tinh tế từ hoa bia. Loại bia nhẹ nhàng này thường có độ đắng từ thấp đến trung bình và độ cồn vừa phải.
Phong cách Blonde Ale
Loại bia ale dễ uống này có màu từ vàng rơm đến vàng kim, với hương thơm vụn bánh mì tinh tế đến từ mạch nha. Chúng có độ cồn từ thấp đến trung bình và độ đắng vừa phải. Chúng cũng có thể có một số hương vị trái cây tinh tế từ các chủng men bia và hương thơm hoa bia nhẹ nhàng. Phong cách bia này đôi khi được gắn nhãn là ‘golden ale’.
Các loại bia ủ cùng các loại mạch nha đặc biệt
Phong cách Munich dunkel (bia đen kiểu Munich)
Dunkel trong tiếng Đức có nghĩa là tối màu. Các loại bia mang phong cách Munich Dunkel có màu từ màu đồng đến nâu với hương mạch nha của bánh mì nướng, vỏ bánh mì, hạt khô sấy và đôi khi là caramel hoặc sô cô la. Một số loại bia cũng có thể có mùi cay, thảo mộc hoặc hương hoa tinh tế đến từ hoa bia. Loại bia này có độ đắng từ thấp đến trung bình và độ cồn vừa phải.
Phong cách brown ale (bia ale màu nâu)
Bia brown ale có màu từ hổ phách đến nâu với các mùi thơm như hạt nướng, bánh mì nướng và có thể có mùi sô cô la hoặc caramel. Phong cách bia này đôi khi cũng thể hiện mùi hương trái cây đến từ men bia. Một số phiên bản còn có mùi hoa quả, mùi đất hoặc thảo dược tinh tế đến từ hoa bia, trong khi một số phiên bản khác lại có thể có hương cam quýt, quả hạch, quả nhiệt đới hoặc nhựa thông. Cả vị đắng và nồng độ cồn đều có thể dao động từ thấp đến cao.
Phong cách bia Porter hoặc bia stout
Các loại bia Porter và Stout có thể được xếp vào hai họ bia ale gần gũi với nhau. Chúng có màu nâu hoặc đen, với các mùi hương như cà phê, socola và đôi khi là caramel. Một số loại có mùi hương trái cây, đất hoặc thảo dược nhẹ nhàng từ hoa bia, trong khi những loại khác có thể có những mùi hương đậm đà hơn của cam quýt, quả hạch, hoa quả nhiệt đới, hoặc nhựa thông. Mùi hương men bia trái cây cũng đôi khi được phát hiện. Độ đắng có thể thấp đến cao và nồng độ cồn cũng có thể dao động từ thấp đến rất cao. Các phiên bản có cồn rất cao của những loại bia này, với những mùi hương mạnh mẽ của malt rang, thường bao gồm từ “imperial” trong tên gọi.
Vang lúa mạch (barley wine)
Bia Barley wine (hay còn gọi là rượu vang lúa mạch) thường có màu hổ phách, nhưng có thể dao động từ vàng đến nâu, với những mùi hương malt đậm đà từ bánh mì nướng, caramel hoặc bánh quy đến mùi trái cây khô. Đôi khi nó cũng có những mùi hương men trái cây. Kiểu bia này thường có cấu trúc đầy đặn với độ ngọt đáng kể và hàm lượng cồn cao hoặc rất cao. Mùi hương hoa bia có thể dao động từ những hương nhẹ của đất, hoa, trái cây đến những hương đậm đà hơn của nhựa thông hoặc cam quýt, quả hạch và quả nhiệt đới, và độ đắng cũng có thể dao động từ thấp đến cao. Các loại bia barley wine thường thích hợp để lưu trữ lâu năm.
2. Các phong cách bia với vị hoa bia là chủ đạo
Hoa bia có thể mang đến hai thuộc tính chính cho bia: vị đắng và mùi hương.
Một số kiểu bia có độ đắng trung bình hoặc cao nhưng lại có mùi hương hoa bia rất hạn chế. Điều này có thể đạt được bằng cách thêm phần lớn hoa bia vào đầu quá trình đun bia, và ít hơn ở cuối quá trình. Sử dụng các loại hoa bia truyền thống của Anh, Séc hoặc Đức cũng có thể hạn chế mùi hoa bia hơn, tạo cho bia một cảm giác thanh tao mang đặc trưng của gia vị, hoa, thảo dược, đất hoặc trái cây.
Một số kiểu bia khác lại có cả độ đắng cao lẫn mùi hương hoa bia đậm đà. Điều này đạt được bằng cách thêm hoa bia vào sớm trong quá trình đun nấu để tạo độ đắng, sau đó thêm vào cuối quá trình đun nấu để tạo hương vị và sử dụng phương pháp “dry hopping” để tạo mùi hương. Trong trường hợp này, các loại hoa bia từ Mỹ, New Zealand hoặc Australia có thể được sử dụng để mang lại những nốt hương cam quýt, quả hạch, quả nhiệt đới hoặc nhựa thông đậm đà. Những phong cách bia được tạo ra bởi những loại hoa bia đậm đà này đã phát triển thành nhiều biến thể; chẳng hạn, chúng có thể có nồng độ cồn và màu sắc rất khác nhau. Một sự phát triển tương đối mới đây là những loại bia này được sản xuất với sự chú trọng nhiều hơn vào mùi hương hoa bia đậm đà, thay vì tập trung vào độ đắng hoa bia.
Lưu ý rằng nhiều phong cách bia với mạch nha là chủ đạo được liệt kê trong phần trước ngày nay cũng đang được tạo ra với các đặc tính hoa bia đậm đà hơn.
Bia ủ với hoa bia truyền thống kiểu Séc, Đức hoặc Anh
Phong cách Pilsner truyền thống kiểu Tiệp hay Đức
Bia pilsner truyền thống của Séc hoặc Đức có màu từ vàng rơm đến vàng kim với hương thơm từ mạch nha như bột bánh mì, mật ong nhẹ hoặc vụn bánh mì, và hương thơm cay nồng, hoặc thảo dược đến từ hoa bia. Chúng có vị đắng từ trung bình đến cao và độ cồn trung bình.
Phong cách bia Đắng (Bitter)
Đắng là thuật ngữ được sử dụng cho một loại bia đậm hương vị hoa bia có nguồn gốc từ Anh. Bia Bitter có màu từ hổ phách đến màu đồng, có mùi thơm của bánh mì nướng, vỏ bánh mì, bánh quy hoặc caramel. Bia Bitter có xu hướng thể hiện hương trái cây tinh tế, hương đất hoặc thảo dược từ hoa bia mang lại và đôi khi có hương trái cây từ men. Nó có vị đắng từ trung bình đến cao. Nồng độ cồn có thể dao động từ thấp đến cao.
Bia ủ với hoa bia Mỹ, Úc hoặc New Zealand
Phong cách American pale ale (ale vàng kiểu Mỹ)
Phong cách bia này có màu từ vàng kim cho đến màu hổ phách. Bia có các mùi hoa bia khác nhau, từ mùi trái cây họ cam quýt, mùi trái cây có hạt và trái cây nhiệt đới cho đến mùi nhựa thông và mùi mạch nha tinh tế như vụn bánh mì hoặc đôi khi là bánh mì nướng hoặc bánh quy. Đôi khi nó cũng có mùi hương trái cây tinh tế từ men bia. Bia có vị đắng từ trung bình đến cao và độ cồn ở mức trung bình. Phong cách này đôi khi được gắn nhãn ‘APA’.
Phong cách India Pale Ale (IPA)
IPA (India pale ale) có thể được coi là phiên bản mạnh hơn của bia pale ale Mỹ với vị đắng và hương hoa bia nhiều hơn. Bia có màu vàng đến hổ phách. Vị đắng và hương hoa bia nồng độ cao như thông, nhựa cây hoặc cam quýt, trái cây nhiệt đới và trái cây có hạt xác định phong cách. IPA cũng có thể có hương mạch nha tinh tế như vụn bánh mì hoặc đôi khi là bánh mì nướng, bánh quy tiêu hóa/bánh quy graham hoặc caramel. Đôi khi IPA có hương trái cây tinh tế từ men bia. Phong cách này thường có nồng độ cồn từ trung bình đến cao.
Phong cách Hazy IPA (IPA đục)
Hazy IPA (hay IPA mờ) là loại bia có màu vàng rơm và nước bia mờ đục rõ rệt. Nó có hương thơm bánh quy hoặc vụn bánh mì tinh tế từ mạch nha, hương hoa bia như quả hạch, trái cây nhiệt đới và trái cây họ cam quýt, và đôi khi là hương trái cây từ men. Nó thường ít đắng hơn IPA thông thường, với độ đắng từ thấp đến trung bình và có nồng độ cồn từ trung bình đến cao. Phong cách này cũng có thể được gắn nhãn IPA New England.
3. Các phong cách bia với vị men chủ đạo
Trong phần này, chúng ta sẽ nhóm các phong cách bia mà trong đó các hương thơm do men tạo ra là đặc trưng chính của phong cách đó. Vì các loại bia lager thường không có nhiều hương thơm từ men bia, nên phần này chỉ bao gồm các loại ale.
Các loại hương thơm chính từ men bia là hương trái cây và gia vị. Tùy thuộc vào chủng men ale được nhà nấu bia chọn, họ có thể thúc đẩy để tạo ra một số hương thơm nhất định trong bia. Điều này có thể bao gồm một loạt các hương trái cây như trái cây nhiệt đới, trái cây hạch hoặc cam quýt và trong một số trường hợp, các mùi gia vị như đinh hương hoặc tiêu đen. Những hương thơm này được tìm thấy trong sự kết hợp của một loạt các phong cách bia khác nhau.
Các loại bia ale hướng theo men
Phong cách Weissbier (lúa mỳ kiểu Đức)
Weissbier thường có màu từ vàng rơm đến vàng kim và nước bia có màu mây hay mờ đục rõ rệt. Hương thơm từ men trái cây (chuối) và vị cay (đinh hương) cân bằng với hương thơm từ vụn bánh mì do sử dụng lúa mì. Phong cách này có vị đắng thấp và độ cồn vừa phải. Nó thường có lượng cacbonat cao. Weissbier còn được gọi là hefeweizen. Weiss là từ tiếng Đức có nghĩa là trắng và Weizen có nghĩa là lúa mì. Cả hai từ này đều được sử dụng để đặt tên cho các loại bia lúa mì ở Đức.
Phong cách Dubbel (bia nâu kiểu tu viện)
Bia Dubbel có màu từ màu đồng đến màu nâu. Nó có mùi thơm trái cây như táo, mơ và mận cũng như mùi cay của hương đinh hoặc hạt tiêu. Những mùi thơm có nguồn gốc từ men này được cân bằng với hương vị của bánh mì nướng, caramel hoặc trái cây sấy khô từ mạch nha hoặc đường caramen và đôi khi là hương hoa tươi hoặc mùi cay từ hoa bia. Bia Dubbel có độ cồn cao và vị đắng vừa phải. Nó thường có cặn do quá trình lên men lần 2 trong chai và có hàm lượng cacbonat cao.
Phong cách Tripel (bia vàng kiểu tu viện)
Bia Tripel có màu vàng kim với hương thơm trái cây nổi bật, chẳng hạn như cam hoặc chuối, cũng như hương vị cay, chẳng hạn như hạt tiêu hoặc đinh hương từ men, và hương mạch nha phảng phất của mật ong nhẹ hoặc vụn bánh mì. Nó thường có độ cồn cao hoặc rất cao, thậm chí cao hơn dubbel và vị đắng vừa phải. Giống như như bia dubbel, bia tripel thường có cặn từ quá trình đóng chai và có hàm lượng cacbonat cao.
Phong cách Quadruppel
Bia Quadruppel là loại bia có nồng độ cồn cao nhất trong ba loại bia kiểu tu viện (cùng với Dubbel và Tripel), với màu sắc nâu hoặc hổ phách đậm. Chúng thường có vị caramen, đường và malt ngọt, cùng với hương thơm phức tạp, trái cây. Với nồng độ cồn từ 7.2-11.2% ABV, Quadruppel là một trong những loại bia có độ cồn cao nhất, và vị cồn rất rõ rệt. Độ đắng từ 25-50 IBU, mang lại vị đắng vừa phải, nhưng hương vị và mùi hương của hoa bia không quá mạnh.
Phong cách bia Saison (bia theo mùa)
Bia Saison thường có màu từ vàng sáng đến hổ phách. Nó có hương thơm trái cây và gia vị từ các chủng men như cam, đào hoặc táo, cũng như một chút tiêu. Nó có hương mạch nha như vụn bánh mì, bánh nướng hoặc bánh quy xốp, và có vị cay, hoa tươi, trái cây hoặc đất từ hoa bia. Nó cũng có thể vị hơi chua. Bia Saison thường có cặn lắng do lên men trong chai và được đánh giá cao về độ sủi. Độ đắng của bia phong cách này thường ở mức trung bình, và hàm lượng cồn có thể dao động từ thấp đến cao.
Phong cách Witbier (bia lúa mỳ kiểu Bỉ)
Bia Witbier có màu vàng rơm đến vàng, và có vẻ đục mờ. Phong cách này có những hương thơm trái cây và gia vị tinh tế từ men, thường được bổ sung bởi các ghi chú cam quýt và hoa từ việc sử dụng hạt đinh hương và vỏ cam làm hương liệu. Nó cũng có những hương thơm tinh tế như vụn bánh mì hoặc mật ong nhẹ từ lúa mì, đôi khi có những ghi chú gia vị hoặc thảo mộc nhẹ từ hoa bia. Thông thường, nó có độ đắng thấp và cồn ở mức trung bình. Phong cách này đôi khi được dán nhãn bằng thuật ngữ Pháp “blanche”, có nghĩa là “trắng”.
